Chùa Long Diêm

Chùa Long Diêm có kiến trúc khá đồ sộ, gồm 5 toà nhà: Tiền đường, Thượng điện, 2 hành lang, nhà Tổ được bố trí nối liền nhau theo kiểu chữ “môn”. Cũng như bao ngôi chùa khác thuộc đồng bằng châu thổ sông Hồng, chùa Long Diêm được làm theo truyền thống dân gian có kết cấu khung gỗ do hệ thống xà ngang, dọc ăn mộng với nhau. Hai toà Tiền đường, Thượng điện có cả thảy 12 vì kèo được kết cấu theo kiểu giá chiêng. Các thượng lương làm theo kiểu tứ trụ lòng thuyền. Câu đầu nằm trên cột cái và có các dấu kê giữa các con rường.

Có thể nói, tất cả các bộ phận tạo nên kiến trúc của ngôi chùa được bố trí hợp lý, gia cố cẩn thận, mực thước chính xác. Các chi tiết kiến trúc đều được đóng bén, bào trơn, mộng sàm chặt khít, tạo cho ngôi chùa có kiến chúc đồ sộ, chắc, khoẻ.

Ngoài chức năng thờ Phật, chúng ta còn thấy các mảng trang trí chạm khắc ở chùa rất phong phú. Chùa có tới 20 bức chạm trên các cốn nách. Nội dung đề tài chủ yếu là Tứ linh.

Cùng với kiến trúc khoẻ khoắn và nghệ thuật chạm gỗ điêu luyện, chùa Long Diêm có 23 pho tượng được tạo dáng đẹp, cân đối, bài trí hài hoà thành hệ thống trong chùa. Các pho tượng được làm bằng gỗ, được sơn son thếp vàng với kỹ thuật cao. Mỗi pho tượng đều có một kích thước và dáng vẻ riêng phù hợp với nội dung, đề tài, tích truyện của từng nhân vật được diễn tả. Đặc biệt ở chùa này có pho tượng Phật A Di Đà được tạo khá lớn. Phải chăng tượng Phật A Di Đà là pho tượng quan trọng của điện thờ Phật Đại Thừa ở Việt Nam, hoặc cũng có thể do kích thước của chùa và của chính điện chùa Long Diêm mà các nghệ nhân đã tạc pho tượng lớn như vậy. Cùng với nghệ thuật tạo hình cân đối kết hợp với sơn màu hài hoà khiến cho tượng Phật ở chùa Long Diêm có phần đẹp hơn người thực, đó cũng chính là ý tưởng thẩm mỹ của các nghệ nhân tạc tượng ở chùa này. Vì thế, có thể nói rằng 23 bức tượng là 23 tác phẩm nghệ thuật tuyệt mỹ góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hoá dân tộc.

Đình Bồng Mạc và chùa Long Diêm đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1995.