Đình Bồng Mạc

Đình Bồng Mạc thờ 5 vị thần là Lý Phật Mã, Lý Phật Tử, Lý Nhã Lang, Ả Nang, Ả Nương. Ả Nang và Ả Nương là những tướng tài ba của Hai Bà Trưng. Lý Phật Tử là vua hậu Lý Nam Đế (571 - 602). Lý Phật Mã là vị phúc thần triều Lý, có công trong việc gây dựng và bảo vệ vương triều Lý dẹp loạn “Tam vương” và đánh giặc Chiêm Thành sau là vua Lý Thái Tông (1028 - 1054).

Đình Bồng Mạc được xây dựng trên một khu đất rộng, bằng phẳng, cao ráo, thoáng mát ngay sát đường liên xã, quay mặt ra hướng tây là hướng của thần thánh. Phía trước đình có một ao rộng, một rặng cây cổ thụ, khiến cho cảnh quan “sơn thuỷ hữu tình”. Đình được kiến trúc theo kiểu chữ “đinh”, gồm toà Đại đình 5 gian và Hậu cung. Đình Bồng Mạc cũng như bao ngôi đình thuộc đồng bằng châu thổ sông Hồng được làm theo truyền thống dân gian, có kết cấu khung gỗ do hệ thống xà ngang, xà dọc ăn mộng với nhau. Sáu vì kèo được làm theo kiểu thức chồng rường, giá chiêng, cột đội con lợn. Riêng vì kèo đốc được làm theo kiểu chồng bồn và được trang trí thành một bức chạm khá đẹp thể hiện là hình mặt hổ phù cỡ lớn càm chữ “thọ”. Hệ thống liên kết vì kèo được làm theo kiểu thượng rường hạ bẩy.

Đình Bồng Mạc có kiến trúc đồ sộ, bề thế, nguy nga, cổ kính bởi những con giống, con thú hình tượng rồng chầu mặt nguyệt ở giữa bờ nóc đình được các nghệ nhân đắp rất công phu, điêu luyện. Từ những vật liệu như đất luyện giấy bản, mật vôi vữa và những mảnh sành, sứ, với bàn tay khéo léo, các nghệ nhân đã tạo dáng cho các con vật linh thiêng của nền nghệ thuật chính thống vừa đẹp, duyên dáng lại chắc khoẻ.

Về nghệ thuật điêu khắc, đình Bồng Mạc tuân thủ các nguyên tắc trang trí nghệ thuật đình làng. Các nghệ nhân chạm gỗ đã tập trung cao độ đến các bẩy, bức cốn, đầu dư. Phải chăng tôn giáo và xã hội thời phong kiến đã có ảnh hưởng đến nghệ thuật trang trí đình làng, tạo nên những tác phẩm hoàn hảo, tuyệt mỹ với những đề tài “Tứ linh”, “Tứ quý” kết hợp với vân mây, hoa, lá. Đường nét đục chạm điêu luyện kết hợp với nội dung đề tài sinh động, các bức chạm đã thể hiện được những nội dung tư tưởng sâu sắc, phản ánh nguyện vọng chính đáng, ước mơ cao đẹp về cuộc sống thanh bình của nhân dân ta thời xa xưa.

Trong đình hiện còn lưu giữ được khá nhiều hiện vật có giá trị: - Đồ giấy: Còn một cuốn Ngọc phả sao tại Viện Hán Nôm gồm 24 trang do Nguyễn Bính phụng soạn năm Hồng Đức thứ nhất (1470); sao lại năm Vĩnh Hựu thứ 6 (1740).

- Đồ gỗ: Còn bức Nghi môn có kích thước lớn được sơn son thếp vàng rực rỡ, chia thành nhiều băng, ô. Băng trên cùng chạm nổi hình thoi, cánh sen. Băng thứ hai chạm nổi hình rồng chầu mặt nguyệt, khắc chìm 4 chữ Hán “Chính long đức chung” - nghĩa là “Thờ thần ở giữa”. Băng thứ 3 chia làm 5 ô trang trí mỗi ô theo một đề tài: mai điểu, tùng lộc, phượng cấp thư, cúc, sen... Nhìn chung, bức Nghi môn được trang trí đẹp, nội dung đề tài phong phú, dùng cả khắc nổi và khắc chìm, đường nét trau chuốt, đặc tả chi tiết vì thế mà các con vật, hình hoạ được mô tả ở bức Nghi môn đều chuẩn xác, sống động.

Đình Bồng Mạc hiện nay vừa là nơi tổ chức các hoạt động tín ngưỡng tâm linh, vừa là nơi diễn ra các hoạt động văn hoá cộng đồng của nhân dân địa phương.